Gọi là “xóm” chứ thực ra cả xóm chỉ có 7 hộ gia đình, là anh chị em trong một nhà cùng làm nghề chài lưới ven sông Lam kiêm cả nghề câu xác người (mỗi lần có ai nhảy cầu tự vẫn hoặc không may bị chết đuối).
Ba đời câu xác trên sông Lam
 |
| Một số thành viên trong “xóm câu xác người” bên bờ sông Lam. |
Chúng tôi đến “xóm câu xác” khi trời chiều vừa xế bóng. Quang cảnh bên bãi bồi ven sông mỗi chiều về thật đìu hiu và ảm đạm, khiến cho mấy người bạn đi cùng không dám bước đi vì sợ. Được một chị dẫn vào tận đầu ngõ nhưng khi vào chúng tôi vẫn không thể tin nổi vào mắt mình vì cả xóm chỉ có 7 ngôi nhà lụp xụp, tứ bề vây cót, loang lổ tường rêu, chỉ được mỗi căn nhà đầu lối đi vào là được đổ mái bằng kiên cố, có vẻ khá nhất trong xóm. Nhìn quanh quất chỉ có mấy đứa trẻ con đang lùa đàn ngỗng dưới sông về chuồng. Hỏi bố mẹ, mấy đứa trẻ ngơ ngác chỉ tay về mấy chiếc thuyền chài nhỏ đang neo đậu rải rác ngoài bến sông.
Phải 30 phút sau, mới thấy lác đác ba bốn người phụ nữ tóc vàng hoe, da đen nhẻm vì cháy nắng vừa đi vào vừa nói chuyện rôm rả. Thấy chúng tôi, từ xa, bước chân họ có vẻ nhanh nhẹn hơn. Vừa chạm mặt chưa kịp chào một người trong số họ đã nhanh nhảu lên tiếng: “Mấy chú đến nhờ đi tìm xác người thân hả?”.
Khi biết chúng tôi là phóng viên báo đến tìm hiểu thông tin, viết bài, người phụ nữ lớn tuổi nhất trong nhóm nhìn chúng tôi lắc đầu, tặc lưỡi “các chú đến muộn mất rồi, sớm hơn mấy ngày thì hay quá. Cách đây mấy ngày thôi, vừa có một vụ nhảy cầu nữa. Con bé mới 18 tuổi nhưng cao lớn, xinh đẹp lắm, nhà ở TP Vinh. Không biết vì lý do gì mà nhảy cầu Bến Thủy tự tử. Gia đình họ nhờ chúng tôi đi câu xác hộ. Cháu nó nhảy từ 1h sáng nhưng đến tận 3h, mấy anh chị em bọn tôi mới câu được xác cháu. Tội nghiệp lắm, nghe đâu con bé sinh ra ở Đức. 5 tuổi thì được bố mẹ đưa về Việt Nam sống với ông bà nội. Sau này bố nó về nhưng mẹ thì vẫn ở lại bên Đức... không biết vì lý do gì dại dột thế không biết?”. Câu chuyện càng trở nên rôm rả hơn khi những người đàn ông từ bến sông trở về.
Theo lời kể của anh Nguyễn Văn Việt: Cả nhà anh có tới 12 anh chị em (7 trai, 5 gái). Xưa cha mẹ sinh ra và lớn lên trên những chiếc thuyền nan với nghề đánh cá ven sông. Tuổi thơ họ lớn lên lấy sóng nước làm bạn, lấy chiếc thuyền nan nhỏ bé làm nhà. Chính vì thế mà khi hỏi tuổi ai cũng lắc đầu không biết vì có được đi học, có biết chữ đâu mà biết tính tuổi, nhớ ngày, tháng, năm sinh. Mãi đến khi mẹ mất, cha quyết định đưa mấy anh chị em lên bờ, dựng tạm mái tranh để chị em có chỗ vào ra. Cũng nhờ thế mà nay mấy chị em mới có được chỗ để làm nhà, xây dựng mái ấm riêng như ở đây.
Riêng nghề vớt xác là nghề có từ đời cụ cố. Tính đến đời họ là đời thứ ba. “Nhà chúng tôi ba đời làm nghề chài lưới ven sông, cái nghề chài lưới mới là nghề chính. Tuy nhiên, nếu có gặp xác trôi hoặc có ai nhờ câu xác, vớt xác thì chúng tôi cũng làm vì đó là làm việc nghĩa để lấy phúc, lấy đức cho con cháu về sau. Ngày xưa, cụ nội tôi hơn 40 năm làm nghề chài lưới trên sông Lam, thông thuộc từng quãng sông, con nước nên đã truyền lại kinh nghiệm cho cha tôi và cha tôi lại truyền lại cho anh chị em tôi. Vì vậy, việc câu xác, vớt xác với chúng tôi thành thạo chẳng thua kém gì nghề chài lưới” – anh Việt tâm sự.
Với họ, bất kể là mùa đông hay mùa hè, đêm hay ngày, hễ cứ có người đến nhờ đi tìm xác người thân là họ liền vội vàng đánh thuyền đi. Trước đây, chỉ nhận tìm ở những quãng sông quanh cầu Bến Thủy hoặc trên sông Lam nhưng mấy năm gần đây, tiếng tăm của họ được nhiều nơi biết. Khi có người ở những vùng xa như Con Cuông, Chôm Lôm (Nghệ An) hay Cửa Nhượng, Kỳ Anh (Hà Tĩnh) nhờ, họ cũng đi.
“Cướp” người từ tay Hà Bá
Cầu Bến Thủy vốn là cây cầu đẹp nhất nhì miền Trung, nhưng cũng mang tiếng cây cầu “Tử thần” vì mỗi năm, từ cây cầu này không ít người giã từ sự sống... Hầu hết họ còn rất trẻ.
 |
| Chiếc thuyền nan nhỏ bé của mẹ con chị Nguyệt. |
Dẫn chúng tôi ra tận bến sông Lam, chỉ tay hướng về cầu Bến Thủy, chị Nguyễn Thị Nguyệt là chị cả của mấy anh chị em của xóm câu xác phân trần “Thất tình, trượt tốt nghiệp, buồn chuyện riêng, bị bố mẹ mắng... hàng trăm lý do để các em làm chuyện dại dột. Sông Lam nhìn thì rất nông nhưng kỳ thực sâu lắm, mà dưới lòng sông lại có rất nhiều dãy đá ngầm. Chỉ cần nhảy xuống mà không biết bơi thì khoảng mấy phút sau là chết ngay...”.
Chị Nguyệt còn cho biết, cứ mỗi lần đến mùa thi là mấy anh chị em không dám đi đánh bắt cá ở xa bởi thường vào thời điểm này rất nhiều em tự tử vì bị trượt tốt nghiệp mà phần nhiều là các em nữ, đều ở TP Vinh. Riêng mỗi lần ở xa, ai nhờ đi tìm là cả 14 anh chị em vừa dâu, rể cùng con trai của chị, chia nhau làm 7 thuyền đi tìm. Dụng cụ mà họ dùng câu xác người đơn giản chỉ vài chục loại lưỡi câu vuông, làm bằng inox và một vài đoạn dây thừng.
Kinh nghiệm của những người làm cái việc liều mạng “cướp” lại xác người từ tay hà bá như chị Nguyệt, anh Việt hay của cả xóm câu xác này chính là lựa dòng nước để đoán định khoảng cách xác. Thường khi nước “trở” xác sẽ trôi ngược về thượng nguồn còn khi nước xuôi xác sẽ trôi theo dòng nước về hạ nguồn. Nếu xác chết không bị mắc cạn ở những khe đá thì chỉ cần căn khoảng cách chuẩn là có thể câu được ngay, không cần nhiều thời gian.
Nhưng nếu bị mắc cạn thì 3 hay 4 ngày xác mới nổi lên. “Thường thì trước khi bắt đầu việc câu xác bao giờ chúng tôi cũng phải làm lễ cúng ngay chỗ người ta nhảy xuống. Có như thế xác mới mau nổi và việc tìm xác sẽ dễ hơn rất nhiều” – một người trong số họ thêm vào khi chúng tôi hỏi về kinh nghiệm tìm xác.
 |
| Anh Nguyễn Văn Việt – người có thâm niên ở xóm câu xác về khả năng liều mạng “cướp” lại xác người từ tay Hà Bá. |
Anh Việt, chị Nguyệt dẫn chúng tôi ra một bãi đất trống cách nhà khoảng 1km để chỉ cho chúng tôi những nấm mồ vô chủ của những nạn nhân xấu số mà họ vớt được xác khi đang thả lưới trên sông Lam. “Có nhiều người khi vớt xác lên thì đã bị thối rữa, trương phình và hầu hết những người đó là những người không có người thân hoặc người thân không biết để tìm đến. Chúng tôi phải vớt lên rồi tự tay đi mua quần áo, hương vàng về an táng cho họ như những người thân trong gia đình. Ngày rằm, mùng một vẫn mang hương ra thắp cho từng nấm mộ”.
Chỉ vào nấm mộ dè dè, còn mới đất chị Nguyệt kể: “Đây là mộ của một cô gái khoảng hơn 30 tuổi, chưa có người thân đến nhận. Khi mấy anh chị em tôi đang thả lưới trên sông Lam thì thấy xác cô trôi lềnh bềnh trên mặt nước. Chúng tôi chèo thuyền lại thì mùi thối bốc lên không thể nào buộc dây được. Phải gần 1 tiếng đồng hồ vật lộn thì mới kéo được xác cô vào bờ nhưng mà xác bị trương phình, phân hủy gần hết. Đích thân tôi mua quần áo rồi làm khâm lượm cho cô và đưa cô ra chôn ở đây...”.
Hà Tùng Long
