Đạo diễn Phi Tiến Sơn (đạo diễn phim “Nhà có nhiều cửa sổ”):
Các nhà làm phim đã ít nhiều thành công
Những năm gần đây, vấn đề đồng tính ngày càng nhận được sự quan tâm của xã hội, trong đó có điện ảnh và truyền hình. Các nhân vật đồng tính đã được thể hiện đa dạng và gần gũi hơn. Nếu những năm trước, họ xuất hiện với một hình ảnh dị biệt, xa lạ, đơn giản về tính cách (có lẽ để tạo sự khác lạ - tạo yếu tố bất ngờ) thì nay, trong nhiều bộ phim, mô típ nhân vật này đã sống động, đời thường và có số phận rõ nét hơn.
 |
| Đạo diễn Phi Tiến Sơn. |
Các nhà làm phim đã ít nhiều thành công với dạng nhân vật này vì có sự tìm tòi, khai thác thân phận, hoàn cảnh éo le, góp phần cải thiện đánh giá của xã hội đối với vấn đề này. Cái nhìn cảm thông, chia sẻ của người làm phim thể hiện ngay trong cách giải quyết những tình huống tế nhị, trong việc đa dạng hóa nhân vật. Nhân vật đồng tính ngày trước thường là tiểu thương, má mì, lừa đảo, nay là trí thức, nghệ sĩ, công an... những típ nhân vật vốn đại diện cho cái thiện.
Tuy nhiên, không phải bộ phim nào cũng đạt được điều đó. Chúng ta không phủ nhận sự thất bại của một số nhà làm phim trong cách xây dựng nhân vật này vì thiếu sự tinh tế, yếu kém về tay nghề khi thể hiện các vấn đề nhạy cảm (không chỉ riêng đề tài đồng tính). Chắc còn lâu chúng ta mới vươn được tới tầm của Lý An trong phim “Brokeback Mountain”.
 |
| Nhân vật Niệm (phải) trong "Nhà có nhiều cửa sổ" là người bị đồng tính. |
Phim “Nhà có nhiều cửa sổ” đề cập đến hiểm họa HIV/AIDS, trong đó có mối quan hệ của những người đồng tính. Bộ phim vừa là sự cảnh báo, vừa đề cao văn hóa cộng đồng, lòng nhân ái và đạo đức xã hội. Đây là một đề tài khó, chúng tôi đã tìm mọi cách để khai thác nhân vật dưới một góc độ hết sức tự nhiên, đời thường nhất. Và nếu vì thế mà “câu” được nhiều khán giả xem phim thì tôi rất mừng.
Đạo diễn Mai Hồng Phong (đạo diễn phim “Vòng nguyệt quế”):
Vì chưa hiểu nên chỉ phản ánh được cái bên ngoài
Chúng ta phải thừa nhận rằng phim ảnh, văn học hay báo chí đều xuất phát từ thực tế xã hội và có tác dụng phục vụ đời sống xã hội. Đồng tính cũng là một phần của cuộc sống, do đó các nhà làm phim đề cập đến âu cũng là chuyện thường tình.
 |
| Đạo diễn Mai Hồng Phong. |
Tuy nhiên, khách quan mà nói vẫn có phim khi xây dựng nhân vật này đã thể hiện một cái gì đó chưa thực sự hiểu biết về người đồng tính. Vì chưa hiểu nên họ chỉ dám phản ánh những cái mà họ thấy bên ngoài. Họ chưa dám đi sâu vào khai thác ở mọi góc cạnh mà chỉ xây dựng như một nhân vật phụ để tô vẽ cho nhân vật chính. Bên cạnh đó, bản thân diễn viên khi diễn do chưa hiểu biết nhiều nên nhân vật bao giờ cũng chỉ có những tính cách ẻo lả, điệu đà, õng ẹo... mang tính gượng gạo trong khi các bộ phim nước ngoài không thế. Dù là vai phụ, ở nước ngoài người ta diễn rất chỉn chu, có chiều sâu. Chỉ trong không gian riêng họ mới để nhân vật bộc lộ mình. Điều đó càng làm cho người xem tò mò, thấu hiểu hơn mà lại không phản cảm.
Thú thật là tôi cũng chưa thỏa mãn với nhân vật giám đốc nhà xuất bản và nhà thơ Thái Bạch trong phim “Vòng nguyệt quế”. Tôi cứ có cảm giác nhân vật này lúc nào cũng dễ dàng bộc lộ giới tính của mình hoặc không kìm nén được cảm xúc. Chính điều này tạo nên sự gượng ép cho nhân vật. Tôi sẽ rút kinh nghiệm về điều này.
Tôi nghĩ, các nhà làm phim quen nhìn nhận theo thói quen chủ quan của mình. Do đó muốn thay đổi được điều này, trước hết phải thay đổi từ cách nhìn nhận. Đã đến lúc chúng ta nên làm những bộ phim về người đồng tính dám đứng lên công khai giới tính của mình như một số cuốn tự truyện gần đây. Có như thế mới tạo cho người đồng tính một sự dũng cảm để sống thanh thản hơn.
Đạo diễn Nguyễn Minh Chung (đạo diễn phim “Cô gái xấu xí”):
Tuỳ thuộc vào từng phim
 |
| Đạo diễn Nguyễn Minh Chung. |
Theo tôi, đồng tính hay vô tính thì cũng là con người và họ đều có thể là đối tượng phản ánh của phim ảnh. Tuy nhiên, do đây là vấn đề nhạy cảm nên phản ánh làm sao không phản cảm mà vẫn truyền tải được những thông điệp ý nghĩa để xã hội cảm thông hơn với người đồng tính.
Dù là nhân vật chính hay nhân vật phụ thì khi nhà làm phim đưa nhân vật đồng tính vào phản ánh, cũng có nghĩa là họ đã để ý hơn đến người đồng tính. Nhưng có thể do nội dung và ý nghĩa của mỗi phim khác nhau nên sự phản ánh cũng khác nhau. Việc có nhiều người nói những nhà làm phim phản ánh hời hợt hay xây dựng các nhân vật đồng tính như một yếu tố mang tính chất mua vui không hẳn là không có nhưng cũng tùy thuộc vào phim.
 |
| Nhân vật Hùng Long (giữa) trong phim "Cô gái xấu xí" cũng là một vai đồng tính. |
Phim “Cô gái xấu xí” xuất hiện nhân vật Hùng Long. Trong nguyên tác kịch bản nước ngoài đây là một nhân vật đồng tính. Bên ngoài, người xem thấy Hùng Long hết sức xù xì, lúc nào cũng như một con mụ lắm điều, rất đanh đá nhưng anh ta lại là người có tài, rất tình cảm, biết phải trái, biết trân trọng yêu thương mọi người.
Có thể, nhân vật Hùng Long do nghệ sỹ Đức Hải diễn đôi lúc hơi quá, nhất là mỗi lúc nhọn miệng, xỉa xói người này, châm chọc người kia, nói rất ác độc nhưng thẳm sâu trong tâm hồn anh ta là một người cực kỳ tình cảm, yêu cái đẹp đến mức cực đoan và biết phân biệt kẻ tốt người xấu. Rõ ràng, nhân cách của anh ta là điển hình của nhiều người đồng tính ngoài đời thực. Mỗi lần Hùng Long xuất hiện lại mang đến những tiếng cười vui vẻ nhưng đồng thời nhiều người đồng tính cũng thấy mình trong đó. Còn gì hơn khi nhân vật vừa có chiều sâu, điển hình cho một lớp người lại vừa có giá trị về mặt nghệ thuật?
Hà Tùng Long
Bài đã đăng trên báo Gia đình & Xã hội số thường, ra ngày 24/12/2008
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét